چکیده جلسه ششم دوره جامع آموزش مجازی، بیع و خیارات؛ سیر مبانی تا آثار
شرایط اساسی صحت بیع
بعد از تعریف بیع، نوبت به بیان شرایط اساسی صحت عقد بیع میرسد. این شرایط، در سه محور اصلی، یعنی: تعویض (ایجاب و قبول)، متعاوضین (بایع و مشتری) و عوضین (مبیع و ثمن)، بررسی شده و آنگاه آثار و احکام بیع بیان میشود.
شرایط عوضین
الف) مبیع = عین
اگر مبیع، عین باشد، عقد بیتردید صحیح است. برخی فقها بر این نظرند که مبیع میبایست عین باشد ولی در سوی دیگر، عوض میتواند عین یا منفعت باشد.امروزه موضوع بیع را محدود به اعیان نمیدانند و فروش منفعت نیز در نظام عقلایی تثبیت شده است. یعنی عرف خردمندان همانگونه که میگويد: «این خانه را خریدم»، میگوید: «سرقفلی این مغازه را خریدم یا فروختم».مراد از عین چیست؟ گاهی عین در مقابل منفعت بهکار میرود و گاهی در مقابل همه موارد دیگر شامل «دین و منفعت و حق و عمل».
شرایط محوری در بیع، دو چیز است:
عوضین (= مبیع و ثمن) مال باشند. یعنی مالیّت و ارزش مالی داشته باشند (= قابلیّت تملّک).
معاوضان (= بایع و مشتری) مَلِک باشند یعنی نفوذ حقوقی و قدرت بر نقل و انتقال داشته باشند.با این تعریف، چند قسم حاصل میشود:الف) گاهی احد متعاملین، مالک است؛ ولی تصرفاتش نفوذ حقوقی ندارد مثل صغیر و وصیت تملیکی به بیش از ثلث اموال.ب) گاهی بر عکس است، یعنی شخص با وجود عدم مالکیت، دارای نفوذ تصرفات است؛ مثل ولی، وصی، وکیل، قیّم. نائب و حاکم که تصرفاتشان نافذ است (= مَلِک هستند) با اینکه مالک نیستند.در معامله، مهم آن است که عقد یا ایقاع در حوزه قدرت تصرف عاقد واقع شود.
