گروه اجتماعی- آمارهای رسمی و غیر رسمی در رابطه با افزایش طلاق در کشور متفاوتند اما همه از خزان بهار زندگی که با امید وآرزویی بسیار سنگ بنایش گذارده شده، خبرمیدهند.
گویا به پایان رسیدن زندگی مشترک دیگر یا قبیح و زشت نیست ، یا تحمل برچسب مطلقه بودن راحت تر از ادامه رابطه بحران زده است. در گفتگو با چند تن ازکارشناسان و مسوولان به بررسی دلایل افزایش طلاق پرداختیم و نظرات آنها را در این رابطه جویا شدیم.
شرایط فعلی زیبنده جامعه اسلامی نیست
داریوش قنبری نماینده ایلام در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با حمایت از رشد 25 درصدی طلاق در کلان شهرها خبر داد و این آمار را زنگ خطری برای جامعه ایران دانست و افزود: از هر 5 ازدواج یک مورد طلاق ثبت میشود که این تعداد نسبت به کشورهای اسلامی و کشور های منطقه آمار بسیاربالایی است. وی افزود: در کشورهای صنعتی با اینکه نرخ طلاق بالاست اما فکر نمی کنم بالاتر از میزان طلاق در کشور ما باشد اما در کشوری اسلامی ایران انتظار میرود شرایط خیلی بهتر باشد زیرا زیبنده جامعه اسلامی چنین آماری نیست.وی تاکید کرد: دین اسلام منابع سرشار اخلاقی است و بر رعایت حقوق یکدیگر و احترام متقابل توجه خاص شده است. درست است که در دین منعی برای جدایی نیست اما در منابع دینی طلاق مذموم و غیراخلاقی معرفی شده است.البته تا زمانی که مشکل اشتغال و معیشت باشد ارایه هرنوع راهکار با مشکل مواجه میشود. به گفته بزرگان دین کسی که مشکل مالی دارد نمازش هم درست نیست. به شخصیت بحران زده یک معتاد انگیزه های اخلاقی و دینی کمکی نمی تواند بکند. در حال حاضر ازدواج دو برابر کمتر از آمار گذشته است.
قنبری با بیان این موضوع به توضیح دلایل این معضل پرداخت و تاکید کرد: در وهله اول مشکل را باید درمشکلات مادی و معیشتی جستجو کرد. بسیاری از جوانان شغل مناسب برای تشکیل خانواده ندارند و یا شغل خود را از دست میدهند به نحوی که از نظر مالی شرایط ادامه زندگی مشترک یا تشکیل خانواده را ندارند. در مجموع در این افراد گرایش به سمت طلاق درمتاهل ها یا فرار از ازدواج در مجردها افزایش پیدا میکند.
قنبری عامل مهم دیگر را اعتیاد بر شمرد و گفت: متاسفانه ایران بعد از افغانستان دارای بیشترین معتاد نسبت به جمعیت در جهان است. براساس برخی از آمار در میان جمعیت جوان بالای 15 سال کشور یک ونیم میلیون معتاد وجود دارد برخی از آمار هم حاکی از 3میلیون معتاد در جامعه است.اعتیاد بلای خانمان سوزی است که سبب در صد بالایی از طلاق هاست.وی افزود: علت سوم در امر طلاق مربوط به بحث دخالت اطرافیان و عدم استقلال در تصمیم گیری جوانان است.این عامل از گذشته هم بوده، امروز هم وجود دارد و عاملی تاثیر گذار در طلاق است.نماینده مجلس شورای اسلامی تمام عوامل اجتماعی و فرهنگی را تحت شعاع اقتصاد دانست و گفت:افراد با تحصیلات بالا در جامعه به علت نداشتن شرایط مناسب به ازدواج نمی دهند و ترجیح می دهند، مانع تشکیل خانواده ای بشوند که محکوم به شکست است. وی تصریح کرد: در جامعه روستایی به علت نفوذ خانواده جوان در سن پایین مکلف به تشکیل خانواده میشود. با توجه خود اتکایی اقتصادی که در جامعه روستایی است مانند شغل کشاورزی و دامداری و توقع پایین در این قشر ازدواج بیشتر و طلاق کمتر است.عروس در خانواده روستایی وارد خانواده شوهر میشود اما در جامعه شهری استقلال اقتصادی نقش مهمی ایفا می کند ونابسامانی معیشتی مشکلاتی را در شکل گیری ازدواج و دوام آن ایجاد می کند.
طلاق کاهش چشمگیر خواهد داشت
پرفسور حسین باهر نیز در گفتگو با حمایت به بررسی گروه های متقاضی طلاق در کشور پرداخت و در این باره گفت: مراجعین به دفاتر مشاوره را به سه گروه میتوان تقسیم کرد، گروه اول نسل اولی های انقلاب هستند که حدود یک چهارم از درخواست طلاق ها را به خود اختصاص میدهند.نسل دومی ها که دو چهارم آمار را در برمی گیرند و نسل سومیها که یک چهارم باقی را شامل می شوند. این جامعه شناس با بیان این که نسل دومی ها بیش ترین سهم را در امر طلاق دارند ، گفت: دلیل این اتفاق به اشباع رسیدن در زندگی اتفاق می افتد زوجین با اینکه دارای فرزند هستند و چند سالی از زندگی مشترکشان می گذرد به علت تحولاتی که در زندگیشان رخ داده تصمیم به جدایی می گیرند.از جمله تحولات عمده در این گروه رشد شرایط مالی برای آقایان و علمی و تحصیلی برای خانم ها ست که امکان ادامه زندگی مانند گذشته را با مشکل روبرو می کند.نسل سومی ها با اینکه در حرکت های اجتماعی با هم بالا و پایین میروند اما به علت بالا بودن سطح آگاهی های طرفین بخصوص خانم ها از خواسته ها و نیازهایشان و عدم توانایی آقا برای تامین این خواسته ها مشکلات آغاز میشود.
از دیدگاه پرفسورباهر اولین و مهمترین حرکت برای ازدواج موفق انتخاب شایسته است که نسل اولی ها نابالغ بودند وانتخاب خانواده را پذیرفتند نسل سوم وچهارم نسل بالغ هستند که انتخابی مطابق معیارهای خود مستقل از معیار های خانواده انجام دادند، اما نسل دومی ها به علت نیمه بالغ بودن شخصیتشان انتخابشان بر اساس معیارهای ظاهری مثل شرایط مالی مناسب یا ظاهر زیبا رقم خورد. این دلیل انتخاب ناآگاهانه باعث درصد بالای طلاق میان این گروه از جامعه شده است.
وی دلایل مهم طلاق را اینگونه بیان کرد: در امر طلاق تفاوت بسیار زیادی میان جامعه ایران با سایر جوامع بخصوص جوامع غربی و همینطور برنامه های شبکه های ماهواره ای وجود دارد. زمانی که تحول یکی همراه با تحول دیگری نباشد و رشد یکی رشد دیگری را در پی نداشته باشد مشکلات آغاز می شوند مردی که تا دیروز در شرایط عادی مالی قرار داشت امروز صاحب 4 واحد آپارتمان شده فکر میکند باید 4تا همسرهم داشته باشد، یا خانم های نسل دومی در مرحله ویکتوریایی هستند و معتقدند انسان فقط یک بار فرصت زندگی دارد.
باهر افزود: شرایط فرهنگی هم از عوامل مهمی است که باید به آن توجه شود خانواده سنتی، عروس صنعتی یا داماد صنعتی را نمی پذیرند اگر هم موافقت کنند درمراحل مختلف زندگی عدم رضایت خود را نمایان می کنند. در مورد شرایط اقتصادی هم همین داستان برقرار است.
به گفته باهر، نسل جدید که نسل چهارم ما است انتخاب های مناسب تری انجام داده است و تاکنون احترام و عشق و ادب در زندگیشان حاکم است زیرا این نسل نه سنتی است ونه در میان سنت و مدرنیته قرار گرفته است بلکه با امید و عشق زیاد انتخابی آگاهانه مطابق معیارهای خود داشته و آرامش همراه باآگاهی را در زندگی خود حفظ کرده است.
می توان گفت فرهنگ عمومی از فرهنگ دولتی پیشی گرفته و حرکت رو به جلوی خود را آغاز کرده، این نسل آمار طلاق را به حداقل خواهند رساند.
پرفسور باهر در رابطه با نقش مشاوره برای کاهش طلاق گفت: مشاوره در هر مرحله ای مفید است اما مشاوره قبل از ازدواج نقش بسیار مهمی در کاهش طلاق خواهد داشت زیرا مشاور با دید عالمانه و بدور از غرض ورزی راه درست را نشان می دهد.از آنجایی که مردان ایرانی اهل مشاوره نیستند و به علت غرورشان در زمان بروز مشکلات یا رجوع به مشاوره را نمی پذیرند و یا در پاسخ به راهکارارایه شده توسط مشاوررا که نتیجه سالها تجربه است را با یک جمله خودم بلد بودم پاسخ می گویند به همین دلیل کمک با این افراد بسیار سخت است.
کاهش طلاق در گرو حل مشکل کار،معیشت و مسکن
محمد علی پرتوی نماینده سردشت در مجلس شورای اسلامی نیز در گفتگو با «حمایت» دلیل اصلی افزایش طلاق را شرایط نامناسب اقتصادی و بیکاری و تورم بالا و عدم سازش زوجین در جامعه دانست و افزود:قبل از اینکه به فکر ازدواج جوانها و کاهش ازدواج در جامعه باشیم باید کار ،مسکن و معیشت مناسب را برای جوانان فراهم کنیم تا ازدواج آنها با خطر طلاق مواجه نشود.وی بابیان این که اگر بستر های لازم برای ازدواج سالم فراهم نشود آمار طلاق همچنان افزایش خواهد یافت، تاکید کرد: آمارها نشان میدهند بیشتر طلاق ها در زوج هایی که در سن زیر 25 سال ازدواج می کنند اتفاق افتاده است البته ایشان آمار دقیقی ارایه ندادند اما گفتند کسانی که در سن بالا ازدواج می کنند با آگاهی و تجربه بیشتری انتخاب خود را انجام می دهند. در نتیجه انتخاب آنها انتخاب بهتری است.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در رابطه با نقش آموزه های دینی در کاهش طلاق گفت: مردم ما مردمی متدین هستند و همه میدانند خداوند از کلمه طلاق متنفر است و دراسلام جدایی نهی شده است اما این مسایل باعث رشد معیشت نمی شود تا زمانی که مشکلات اقتصادی باشد مهمترین عامل بروز مشکلات خانوادگی وجود دارد.پرتوی بالا رفتن سطح سواد و آگاهی را عاملی باز دارنده در امر جدایی دانست متذکر شد: اگر افراد به آگاهی لازم در مورد عواقب جدایی و پیامد های آن دست یافته باشند، به طور یقین سعی در حل مشکلات زندگی خواهند داشت. قشر تحصیل کرده در صورت داشتن مشکلات در زندگی خود با همفکری تلاش خواهند کرد راه حل مناسب را بیابند اما چون در این قشر اجباری وجود ندارد و به خانم ها موردی تحمیل نمی شود طلاق توافقی در این گروه بیشتر است.پرتوی سبک و سیاق زندگی را از عوامل کاهش و افزایش طلاق در جوامع دانست و گفت :طلاق در جوامع شهری بزرگ به مراتب بیشتر از جوامع کوچک و روستایی است زیرا انتظارات و دغدغه ها در میان آنها متفاوت است.
